Etrafında Sıfırlar ve Hakiki Değer

Ariflerin, insanın değeri üzerine dile getirdiği veciz bir söz var:

“İnsan güzel ahlaklı ise = 1 eder. Yakışıklı ya da güzel ise buna bir sıfır ekleyin = 10 eder.

Varlıklı ise bir sıfır daha ekleyin = 100 eder.

Soylu ve neseb sahibi ise bir sıfır daha ekleyin = 1000 eder.

Fakat ahlak olan 1 giderse, geriye sadece değersiz sıfırlar kalır.”

Bu söz, hakiki değer ölçümüzü işaret eden sade fakat derin bir mesaj taşıyor.

Günümüz toplumlarında, insanları yakışıklılığı, güzelliği, zenginliği ya da soyları üzerinden değerlendirmek sıkça gördüğümüz bir alışkanlık haline geldi. Öyle ki, ahlaki değerler çoğu zaman göz ardı edilerek dış görünüş ya da maddi başarılar, kişinin değer ölçütü olarak kullanılıyor. Ancak, “1” olmadan bu sıfırların ne anlama geldiği sorgulanmıyor. Güzel ahlakın yokluğunda, geriye kalan sıfırlar, insanı büyüten değil küçülten bir kalabalıktan öteye geçmiyor.

Bazı insanlar, ahlakın sadece menfaat sağlamaya veya çevresindekilere “uyum” göstermeye dayalı olduğunu sanıyorlar. Bu zannın en büyük yanılgısı ise ahlakı içsel bir değer olmaktan çıkarıp, tamamen dışa dönük bir gösteriş ve kazanç aracı haline getirmesi. Ahlak, kişinin kendine ve etrafına dürüst, adaletli ve insaflı davranması; çıkar ilişkilerinin değil, kalpte ve ruhta yeşeren hakikatlerin yansımasıdır. Menfaat üzerine kurulan ahlak, zamanla tükenir; çünkü menfaatin olduğu yerde değerler değil, yalnızca faydalar konuşur.

Ahlak, insana “değer” kazandıran yegane cevherdir. Kişi, sahip olduğu tüm sıfatlara rağmen güzel ahlaka sahip değilse, onun cazibesi, zenginliği ya da soyu, kalbimize tesir edemez. Asıl kalıcı olan, bu dünyanın geçici nimetleri değil, insanın bıraktığı etki, gösterdiği iyilik ve adalettir. Güzel ahlak olmadan insan, baştan kaybetmiş bir sıfırlar toplamına dönüşür.

Bu yüzden, güzel ahlakın olmadığı bir insanda, ne kadar sıfır olursa olsun, her şey anlamsızlaşır. İnsan, çevresine görünmek için değil, kendine ve hayata karşı dürüst ve adaletli olmak için yaşamalıdır. İnsanın gerçek kıymeti, dış süslerde değil, iç derinliğinde saklıdır. Hayat yolunda bir adım atarken, “güzel ahlak”ı her şeyin önüne koymak, kendimizi gerçek anlamda “1” yapabilmenin tek yoludur.

Unutmayalım ki, dünya malı tükenir, güzellik solar, ama güzel ahlak insana en parlak değerini kazandırır. Öyleyse, her şeyden önce “1” olalım ve kalıcı değerimizi bu köklü temeller üzerine kuralım.